Вершы беларускіх паэтаў

Нацыянальны паэтычны партал

Уваход

Раiм наведаць


Каб дадаць спасылку
на Ваш сайт, пiшыце ў
зваротную сувязь

Лічыльнікі

Гальшаны (паэма).

Сярэдняя: 5 (2 галасоў)
“Назва нашай вёскі ад пана пайшла”. "З падання). І Калісьці жыў багаты пан. Ён зваўся Ольша,ці Альшан. Не проста панам,князем быў, Далёка ў свеце знатным слыў. Памешчык ён і гаспадар Зямель,паселішчаў шматлікіх, Угоддзяў,нетраў уладар,- Прыбытак меў штогод вялікі. Хоць горды сам,а справядлівы, Бо па натуры – неблагі, Ды да людзей добразычлівы,- І просты люд яго любіў. ІІ Найлепшы сябар у Альшана – Лугвен,што з простых быў сялянаў. Яны з дзяцінства сябравалі, Усюды разам вандравалі. У тых вандроўках,ля агнішчаў, Адной абходзіліся лыжкай, І спалі ў цемрадзі начной Удвух пад посцілкай адной. Былі ў баях,у сечах многіх, Плячо ў плячо ў паходах доўгіх... А як на звера палявалі – Вось дзе яны ўжо выраблялі! Аж нават мажныя дзядзькі, Бывалыя дружыннікі, Ківалі галавой з адчаю – Былі ў здзіўленні незвычайным: -Не берагуцца хлопцы,ой! Так рызыкуючы сабой. Ці ж можна лётаць так у лесе, Нібы па роўным полі дзесьці?.. Сябры ўсміхаліся ў адказ: -Жывём жа толькі адзін раз! Нам жыць – самім усё спазнаць, А не с казаннямі звяраць. Як састарэем – вось тады Мы будзем з печы маладым Расказваць казкі нараспеў. А зараз – дык наш час прыспеў! ІІІ Аднога разу князь з Лугвенам Ізноў здабыць рашылі звера. Пяцёх з дружыны толькі ўзялі, Каб тыя іх суправаджалі Наперакор перасцярозе Альшан казаў: -ніхто не можа Мяне чапаць у маім княстве, Ну хто асмеліцца напасці? І воі* не настойвалі, Бо людзі з вопытам былі: Ці ж хто захоча,сапраўды, Сабе ў чужой зямлі бяды, І стане ў далеч заглыбляцца? Аж не! Прыйшлося-ткі з бядой спаткацца! іY Далёка ў пушчу ў месцах воўчых Азарт заўзятараў завёў. Што нават князеў палясоўшчык** Прасіў вяртацца зноў і зноў. -Ты што,спалохаўся,стары? – На тое усміхаўся князь – З Лугвена прыклад вунь бяры, З каня не злазь! Галопам зноў ляцелі коні, Свісталі стрэлы, І дзіды*** ў цэлі трапна білі. Звяроў у выніку пагоні Ўжо горы цэлыя набілі А дзень хіліўся да закату... Ляснік казаў: -як ноч прыспее, Знайсці праз пушчу шлях дахаты Наўрад ці ў цемры мы сумеем! Ужо і воі насядалі: -Пара назад вяртацца,князь! Падводы з вёскі каб прыслалі, Цераз ганца пашлі наказ – Здабычу людзі каб забралі. -Паспеем! – чулася ў адказ- І паляванне прадаўжалі. Y І тут знянацку тур здаровы Сябрам папаўся ў поле зроку. Альшан з Лугвенам – удагон, адарваліся ад аховы, І зніклі ў гушчары далёка. Быка таго звалілі лоўка. Спыніўшысь,пераводзяць дух. Аж,раптам,верны палясоўшчык (быў з імі ён) Сігнал падаў узняццем рук. Сцішэлі.Слухаюць.Ні слова. Паблізу трэск галля чуваць. Спярша падумалі: -ахова! (павінна іх была дагнаць). Ды не!Насупраць,у звярыных шкурах,- Дзясяткі два людзей са зброяй, Глядзяць з-пад лобу вочы хмура,- Стаяць напагатове к бою. Па ўсім відаць,што спаткаёмцы Жывуць,напэўна,недалёка, З лясной глушы на незнаёмцаў Напады робяць і налёты. Yі Альшан ніколькі не спужаўся (Сам-насам з ворагам – не раз!) -Хто вы?! – сурова запытаўся. -Пазнаеш!.. – злобны быў адказ. -А ну! – Лугвен раўнуў-азваўся- Укленчыць,хутка на калені! Наш валадар прад вамі,князь. -Яшчэ чаго! Табе ён князь – Дык сам і падай на калені Ды развітайся з галавой. А нам адно: ці князь,ці гразь! – Дзяцюк прамовіў здаравенны, І замахнуўся булавой. Але ударыць не паспеў: Мільгнуў каротка Ольшаў меч – Супернік на зямлю асеў, І галава зляцела з плеч. -Стары,да нас! Бярэмся ў кола! – Што сілы ёсць Лугвен заве. Вярхамі ўтрох – яны.Наўкола – Натоўп разбойнікаў раве. Yіі І бой бязлітасны пачаўся. Лугвен і Ольша ў сечы – злыя, Майстэрствам кожны вызначаўся. І палясоўшчык завіхаўся: Бандзюг крушыў дубовым кіем. Сябры у бойцы рукапашнай Пераўзыходзілі усіх: Мо,шэсць ці сем пасеклі ўласна, Было і шмат параненых. Бандыты ўжо і шкадавалі, Што пачалі дурную справу. А князь з Лугвенам прадаўжалі Лупіць налева і направа. Было б,урэшце,і няблага, Ды ў завяршэнні патасоўкі З сядла зваліўся палясоўшчык – Напэўна,страціў раўнавагу. К старому злыдзень падступіў – І на зямлі таго дабіў. -Ах,крумкаччо! Каго забілі! Не будзе літасці для вас!- Раз’юшана ім крыкнуў князь, Рвануўся ў бойку з новай сілай. Рабаўнікі тут зразумелі, Што трэба жыцці ратаваць, Адсюль хутчэй куды ўцякаць – І... толькі пяткі заблішчэлі! Yііі З каней саскочылі сябры – Скарэй дзядулю аглядаць: -Мо,толькі ранены стары? Ды не,ўжо вочы не глядзяць. -Шкада! Але ж нябожчыку не ўстаць. Вывозіць нам патрэбна з лесу Яго кудысь к жылому месцу - Па-людску мусім пахаваць. Пакуль глядзелі-меркавалі І цела на каня ўскладалі, У пушчы змрок запанаваў, Абрысы дрэў,кустоў схаваў. -Ну вось,і здарылася тое, Што палясоўшчык прадказаў, Што нам цяпер рабіць з табою? – Лугвен панурана спытаў. -А раптам,тыя – недалёка, Чакаюць зручнага выпадку? -Праб’ёмся.Будзе ўсё ў парадку: Па зорках выбярэмся лёгка! ІХ І ноч,і дзень яны ішлі, Бо верхам ехаць не маглі Па непралазнай глухамані, Адкуль і зорак не відаць – Наўгад прыйшлося паблукаць. Пад самы вечар знемаглі, Пад дуб ляглі,засумавалі. Альшан Лугвену кажа ціха: -Як толькі нас мінуе ліха, І мы спаткаемся з людзьмі, Я абяцаю: ў месцы тым Прыгожы замак пабудую – і стану жыць тады у ім. -Дай,Божа,спраўдзіцца жаданню! Хутчэй бы выйсці на людзей, Зусім не страціць каб надзей І веры у выратаванне! Пад дубам тым трывожным сном Глухую ночку скараталі. Уранку,самым золкам,зноў Далей пайшлі.Куды – ці зналі?.. Схуднелі,абарваліся ў лясах. Ім цяжка йсці (хоць і прывычныя!). Яшчэ крыху – ахопіць жах, Што анёл лёсу іх пакінуў... Ажно – выходзяць паляўнічыя На невялічкую хаціну. Другі ляснік з сям’ёй тут жыў, Таксама князю ён служыў. За тыдзень выхадзіў сяброў – Маглі ісці ў паход ізноў! Х Што абяцаў,Альшан зрабіў (У справах ён дакладным быў): Вярнуўся толькі з дальняй далі – Людзей паслаў,каб збудавалі У новым месцы замак ладны. Майстроў там сотні шчыравалі – За два гады ўзвялі дакладна. Ганцы да князя паскакалі, Прыбыўшы,адрапартавалі: -Усё гатова у палацы! Святлейшы можа перабрацца. І згодна княжацкай патрэбе, Такія замкі збудавалі Таксама ў Медніках і Крэве. Паміж палацаў,на выпадак Чыйго варожага нападу, Хады падземныя праклалі – Па іх маглі хадзіць пяшком Ці ехаць,хоць чацверыком****. А у паселішчы Альшаны – Яго так сталі называць – Падземным ходам быў звязаны Яшчэ і з кляштарам палац. ....... Шмат год сышло – і не Альшаны Мы вымаўляем,а Г а л ь ш а н ы. Ды водгук колішніх падзей Жыве у памяці людзей. --------------------------- *вой – баец,воін. **палясоўшчык – лясны вартаўнік,ляснік. ***дзіда – старадаўняя колючая зброя ў выглядзе доўгага дрэўка з вострым металічным наканечнікам,піка. ****чацвярык – чатыры кані ў адной запрэжцы. Air Jordans