|
|
Апошнія вершы
замяло ўжо ўсе сляды
па дарозе да нашага раю
усё роўна са мною ты
ува мне. я цябе адчуваю
блытаюць сеці мяне, правады
дзень і ноч ў інтэрнэце блукаю
усё роўна са мною ты
ува мне. я цябе адчуваю
дзень за днем мінаюць гады
я сталею. сябе шукаю
адно нязменна: са мною ты
ува мне. я цябе кахаю!
шэры ранак фарбуе вокны
у жоўты колер у доме насупраць
мая ноч-гэта час бяссонны
час разважыць усё і абдумаць
не патрэбна я ў царстве марфея
ён мяне на зямлі пакідае
а ў душы і на сэрцы-завея
усе пачуцці мае замятае
у цяжкіх роздумах ноч мінае
шэры ранак фарбуе вокны
у жоўты колер. зусім не спала
мая ноч-гэта час бяссонны
Мёрзнуць рукі без пальчатак.
Халадае.
Новы дзень бярэ пачатак.
Не хапае.
Зноў стаю на скрыжаванні.
Адзінота.
Бессэнсоўнае чаканне.
Боль. Самота.
Я не веру больш у каханне.
Апаліла
Выпадковае спатканне
Мае крылы.
Ты чужы й такі далёкі.
У вачах лёд.
Не адзін, а адзінокі.
Мінуў год.
Я змянілася. Мяняе
Нас жыццё.
Не хапае. Не ха-па-е!
Пачуццё
Мяне гэтае спаліла
Усю да тла.
Я жыву, бо не забыла,
- А хто там ідзе?
- Дзе?
- Ды вунь там з-за хат.
- Ат …
- А што ўмее рабіць?
- Піць.
- А што ўмее казаць?
- Аць …
- Мо яму заняло?
- Зло.
- Ці язык вінават?
- Мат.
- І душаць маўчыш?
- Мыш.
- Па шапцы даюць.
- Б’юць.
- Бо за словы ў астрог!
- Ох!
- І не выбрацца тут.
- З пут.
- А жыць так увесь век.
- Здзек.
- З-пад ілба ў свет глядзець.
- Ледзь.
- І пражыць не спазнаць.
- Знаць.
Паглядзі - ужо страцілі бляск назаўжды мае вочы.
Я душой ачарсцвеў, мае крылы зламалі вятры.
Я па гэтаму соннаму гораду стомлена крочу,
Нада мною высока-высока мігцяць ліхтары.
Лісцем жоўтым засыпана ўсё, што было перажыта:
Боль і радасць, надзея і роспач, каханне маё.
Дык скажы, чаму сэрца навекі для іншых закрыта?
Чаму з карканнем злосным мне ў спіну глядзіць вараннё?
Брат беларус, у далёкі край,
Цябе мы сёння выпраўляем,
Заўсёды ў шчасці сустракай,
Таго, што мы ўсе жадаем.
Жадаем радасці жыцця,
І хочам роўнасці й свабоды,
Ні халуслівага ныцця,
А незалежнаці народа.
Цябе чакае гэты лёс,
Чакае ён за акіянам,
І горам там ён не парос,
Ён не парос яшчэ бур’янам.
Але ніколі не забудзь,
Чыёй зямлі ты родны сын,
У душы сваёй заўсёды будзь,
Што ёсць жыццё? Ці не ўспамін?
Ці сэнс жыцця не ў іх стварэнні?
Ці робіць памяць маладым,
Таго хто заблукаў у сталенні?
Як мітусня гасцюе дзень пры дні,
Змяняе вэрхал даўкія турботы,
Захочацца хоць хвілю цішыні,
Захочацца хоць хвілю адзіноты.
Захочацца заснуць пад клёнаў шум,
Уткнуўшыся ў падушку травяную,
І спавядаць уласную душу,
І піць да дна сімфонію лясную.
Не шкадаваць, што мклівяцца гады,
А шкадаваць, што вёсны за гарою
І што не я, а нехта малады
Не спіць да рання летняю парою
І прысвячае дзіўныя радкі
Якія песні ні спявай,
Якому Богу ні маліся, –
Калі ўжо сказана: “Бывай!”, –
Вярнуць былое не імкніся.
І як ты час спыніць ні мар
Пад споведзь дзён звонкагалосых, –
Гадоў жыццёвы каляндар
Даўно ўжо складзены ў нябёсах.
Нам толькі мары спеліць-грэць,
Свае патолячы прывычкі,
І ўслед за зоркаю гарэць,
І растварыцца ўслед за знічкай...
За якой гарою,
Дзе шукаць па свеце
Маладыя мроі
Маладога лета,
Што цвілі, буялі
Колісь так шматкветна,
А пасля завялі
Ціха й непрыкметна,
Хоць душа й сягоння
Леціцца й вяснуе
Над гадоў прадоннем,
Над вячэрнім сумам
І радкі міжволі
Мкнуць на край Сусвету
Ў маладыя мроі
Маладога лета?..
Нам не хапае прыгажосці
У чарадзе бягучых дзён.
Здаецца, ёсць усё.
Ды штосьці
Бярэ нас смутак у палон,
Туга ахутывае сэрца.
Наперакор завеям,
сцюжам,
Так мару я, каб адагрэцца
У студзені
букетам ружаў.
Я к табе прылячу
Шызакрылаю птушкай,
Каб хоць крышку суняць
І суцешыць твой боль.
Слёзы, беды твае
Знае толькі падушка,
Што ўначы паліваешь
Сваёй чыстай слязой.
Працавала на полі
Ад зары і да ночы,
Гадавала дзяцей,
Ласкай песціла іх.
Не змыкала вачэй,
Адганяла дрымоту,
Мыла, шыла, вязала
Для крывінак сваіх.
Але вось разляцеліся
Дзеці, быццам бы птушкі,
І калі-нікалі
Толькі вестку прышлюць.
Пра быліначку кожную роднай зямлі,
Пра маршчынкі, што ў лёсе тваім праляглі,
Напісаць я б за шчасце лічыла.
Як высока ў блакіце аблокі плылі,
Як курлычуць увесну здалёк жураўлі,
Праспявала бы радасна, шчыра.
Што сінеюць улетку і Нёман, і лён,
Што за хваляю коціцца хваля ўздагон,
Расказаць навакол бы хацела.
За Хатынь і балючы яе перазвон,
За вайну і за рэха чарнобыльскіх дзён
Дзіця! Чаго табе няймецца?
Чаму мяне хвалюеш зноў?
Ты зразумей: заўжды ад сэрца
Ідзе матуліна любоў.
І калі, нават, трошкі крыкну,
Дык “дзякуй” скажаш праз гады.
Схавай хутчэй і злосць, і крыўду,
Бяжы да мамы ад бяды.
Мая парада “розгай б’ецца”?
Дык не пакінула ж слядоў!
Запомні , дочачка, ад сэрца
Ідзе матуліна любоў.
Ты годзіш стрэчнаму любому,
Што верашчыць на ўсе лады.
Магчыма праўда – нос у сажы.
Пра гэта ўжо дзясяты кажа.
А ты
паціху
мне на вушка
Ласкава шэпчаш:
“Папялушка”.
Дык ведай: больш за ўсё цаню
Пяшчотную тваю хлусню.
Вада-вадзіца,
памажы памыцца!
Памыем тварык,
каб ззяў, як ліхтарык.
І ясныя вочкі,
каб усё было бачна.
І салодкія вусны,
каб елася смачна.
І носік,
каб кветачкі водар давалі.
І вушкі,
каб голас матулі пазналі.
І шчочкі,
каб ірдзелі світаннем.
Дзякуй, вадзіца-вада! Да спаткання!
Пераклад аднаіменнага верша Надзеі Верас http://www.stihi.ru/2011/02/26/8379
Прачнулася я ноччу ўся ў поце.
Мне нешта снілася, а што не ўзгадаць.
І кінулася я да вакна ў турбоце, -
А горад спаў, спакоем поўны ў стаць.
Па целу дрыжыкі пайшлі нямыя.
Так стала жудасна стаяць адной.
Нічога, ну зусім не разумею,
і сьлёзы выціраю па адной
Вакно раскрыла, а паветра чыста,
На бітву крывавую сына праводзіўшы з хаты,
На шчасце і ўдачу пасеяла маці зярняты.
Калі дачакаецца маці з тых зерняў усходу,
Сын прыйдзе з паходу,
Са славаю прыйдзе з паходу.
Дарэмна ўздыхала,
Чакала
I шчасця, і долі, —
Упалі зярняты
На камень шчарбаты
У полі.
Дарэмна здалёку
Паўнюткія вёдры цягала,
Той камень у спёку
Вадой і слязьмі палівала.
Да кроплі іх выпіў задымлены
(Ўступленне)
1.
Дзева ў калысцы люляе дзіцяці,
Сон зберагае, радзімая маці,
Долю шчаслівую кліча з нябёс,
Просіць палегчыць пакутны іх лёс.
Час не стаіць, і сынок ўжо ў ботах,
Стрэльбу ўзняўшы ідзе па балотах,
Вораг Радзіму крывёю заліў,
Мары ў попел няшчадна спаліў!
ПРЫПЕЎ:
“ Сынак! Мой родны!
Сэрцу гаротна!
Дзе ты, анёлак?
Жывы?
Ціха ў хаце,
Думкі аб страце,
Не! Адганю іх!
Жывы…
Ці ёсць што-небудзь лепей за Радзіму?
Хоць штосьці ..ёсць?
Спякота у летку, зной у зіму,
Складанасць- маладосць.
І вартасць матчынага хлеба,
І незабыўны спеў:
То птушаняткі вабаць неба.
Чаму ж ты захварэў?
Чаму ж маўчыш без перапынку,
Ці кажаш, як маўчыш.
Адкрый жа вочы на хвілінку!
Паслухай, братка, ты ж
Надараны такім багаццем,
Няхай не залатым!
Ты скажаш “да не ў гэтым шчасце,
Жыла-была Марынка,
Капрызная дзяўчынка.
Яна аднойчы маме
Гаворыць са слязамі:
- Прыгожыя, цудоўныя
Імёны маюць дзеці.
Марынка ж – непрыгожае
Імя на цэлым свеце.
Задумалася мама
На нейкую хвілінку,
Пасля лагодна кажа:
- Ідзі гуляй, Марынка.
Тым часам я прыдумаю
Табе імя другое…
Як вернешся, пагутарым,
Параімся з табою.
Марынка выйшла ў двор.
Шуміць за вёскай бор.
Махнуў ён ёй хусцінкай –
Дом дванаццаць.
Завулак Паўночны. Вясна.
Ціш. Трава выбягае пад ногі.
Жыў тут сябар мой Ян Збажына
да знямогі.
Ён знямогся ад краю манкуртаў-мяшчан,
ён люляў беларушчыну ў сэрцы
і пацвердзіў славянскае званне Іван
ранняй смерцю.
Кнігі выкінуць, дом прададуць сваякі
і пасварацца, хто з іх раднейшы.
Знікне ўсё, а душа яго тут на вякі
жыцьме ў вершы.
Беларусаў – няма!
Вывучаем дарма
мы няродную мову ў школе.
Мы яе адмялі,
з Божых рук не ўзялі –
і народу не стала болей.
З нас што хочаш ляпі:
хоць любі, хоць забі,
кожны кожнаму катам родным.
Будзе вечна наш лёс
цяжкай карай нябёс
за адрынуты дух народны.
...Сабраць з дарог каменні тыя,
Што губяць сілы маладыя…
Якуб Колас «Новая зямля»
Так і жыццё аднойчы надакучыць,
калі больш ні на што не стане сіл…
і ты, змарнелы, стомлены, засмучаны
агледзіш дзён сшарэлы небасхіл.
Перапрагляд уласнае дурноты
хай верне тваё згаслае святло
са свету, што вярбуе ў ідыёты,
Родны куток беларускага краю,
Лепей цябе зямлі я не маю,
Тут усе знаема: і росны, і поле,
Сэрцу вядома – тут лепшая доля.
Родны мой край беларуская зямлі,
Доўга красуйся, прыгожа жыві!
Рачулкаю звонкай гучыць так яскрава
Родная мова роднай дзяржавы.
Як белая птушка, як яркая зорка
Гучыць беларускае, роднае, гулкае,
Такое гасціннае і неад’емнае,
Такое прыгожае, сэрцу прыемнае.
Як ранні світанак, такое радзімае,
Гучыць беларускае, дзіўнае, мілае,
Такое чароўнае, светлае, чыстае,
Родная мова як мора празрыстае.
Такое ласкавае, такое пяшчотнае,
Роднае слова мяккае, цеплае.
Бясхмарнае неба бязвоблачнай далі,
Тут птушкі ўранку сонца віталі,
Тут жнівеньскі вецер гукаў навальніцу,
Каб елкі паскідалі шапкі з ігліцы.
Тут жыта на полі ў срэбраным цвеце,
Яго калыхае прадвосеньскі вецер.
Нічога няма прыгажэй за Радзіму,
Жыві Беларусь, для мяне ты адзіна!
Як прыгожа пяе ранні птах,
Яго спеў успамін пра дзяцінства навея:
Як у ноч, калі гром грукацеў у дварах,
Над калыскаю маці сядзіць і мяне ўсе лілея.
Як уранку туман з намі ў хвонкі йграў:
Усе лясы ен укутаў у змроку,
Ні чуваць ні душы з-пад дыхання яго,
Не ўбачыш нічога здалеку.
Як, прышоўшы да рэчкі, сядзеш побач з сасной,
Нахіліўшыся ў задуменні,
Вецер будзе ласкаць лісце дрэў за табой
Зачапіліся думкі адна аб адну
і забралі спакой, і пазбавілі сну.
Наляцеў цэлы рой успамінаў і мар,
і да рання душыў разумовы кашмар.
Асалоду і боль я ізноў пражываў,
аб мінулым тужыў, сам сябе шкадаваў.
Планы бралі ўзахоп: што сказаць, што зрабіць…
І… плялася паэзіі тонкая ніць,
і выбліскваў радок, нібы першы прамень,
і бяссонне вяло ў новы сонечны дзень.
Дже ж ты квітнееш, папараць-кветка,
Дже на купалле красуешся ты?
Цябе захінаюць сасновыя веткі,
А можа маліны духмянай кусты?
А можа цвяцеш ты нябачнаю зоркай,
І ў цемры начной немагчыма застаць
Погледам ясным у квятністых пацемках
Усю тваю веліч, прыгожую стаць.
А можа ты проста не ведаеш болю,
Не хочаш адчуць, як срываюць цябе.
Таму і таішся, ды так, мімаволі,
Сама беражэшся, шкадуеш сябе.
|